AVRUPA YEŞİL MUTABAKATI

Avrupa Yeşil Mutabakatı, Avrupa Birliği’nin (AB), AB’yi daha modern, kaynak verimliliğine dayanan ve rekabetçi bir ekonomiye dönüştürecek yeni bir büyüme stratejisine olan ihtiyacı için geliştirilen bir programdır. 2050 yılına kadar karbon-nötr hedefini içeren bu program, sürdürülebilir bir AB ekonomisi için iklim ve çevre konularındaki sorunları fırsatlara dönüştürmeyi ve bu geçişi adil ve herkes için kapsayıcı şekilde yapmayı hedefler.

Bu çerçevede Avrupa Yeşil Mutabakatı, kaynakların etkin kullanımını artırıcı eylemlerden oluşan bir yol haritası mahiyetinde olup temiz ve döngüsel ekonomiye geçişe, iklim değişikliğini durdurmaya, biyoçeşitlilik kaybını tersine çevirmeye ve kirliliği durdurmaya yönelik eylem planından oluşmaktadır. Mutabakat, bu doğrultuda gerekli yatırımları ve mevcut finansal araçları belirlemekte, adil ve kapsayıcı bir geçişin nasıl sağlanabileceği konusunda açıklamalara yer vermektedir. Mutabakatta yer alan karbon-nötr hedefini yasal bir çerçeveye yerleştirmek amacıyla da Avrupa İklim Kanunu teklifi sunulmuştur.

Avrupa Yeşil Mutabakatı belirli sektörlere özgü olmayıp ekonominin tüm sektörlerini içermektedir. Ancak bunlardan ulaşım, enerji, tarım, inşaat, çelik, çimento, ICT, tekstil ve kimyasal sektörlerine özel vurgu yapılmıştır. Öngörülen hedeflere ulaşabilmek için tüm sektörlerin aşağıda yer alan eylemler başta olmak üzere birçok alanda harekete geçmesi gerekmektedir:

  • Çevreye duyarlı teknolojilere yatırım yapmak
  • Yenilikçi girişimleri desteklemek
  • Daha temiz, ekonomik ve sağlıklı ulaşım şekilleri
  • Enerji sektörünün dekarbonize edilmesi
  • Binaların enerji yönünden daha etkin olmasının sağlanması
  • Küresel çevre standartlarının geliştirilmesi için uluslararası ortaklarla işbirlikleri geliştirmek

Mutabakatın hayata geçirilebilmesi için kaynaklara erişim sorunu stratejik önemi haizdir. Sürdürülebilir hammadde tedariki Mutabakatın öngördüğü sürdürülebilir ekonomiye geçiş için ön şart olup bunun için 2030 yılına kadar yenilikçi teknolojilerin ilk ticari uygulamalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu açıdan öncelikli alanlar, temiz hidrojen, yakıt hücresi, diğer alternatif yakıtlar, enerji depolama, karbon yakalama, depolama ve kullanmadır. Bu gibi teknolojilerin finansmanı için Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu bünyesindeki fonların kullanılıp kullanılamayacağı değerlendirmektedir. Ayrıca bu yöndeki büyük çaplı yenilikçi projelerin uygulanabilmesi için AB Emisyon Ticaret Sistemi İnovasyon Fonundan da destek sağlanacaktır.

Mutabakat kapsamında, biyoçeşitlilik, tarladan sofraya, sürdürülebilir tarım, temiz enerji, sürdürülebilir endüstri, inşaat ve renovasyon, sürdürülebilir dolaşım, kirliliğin giderilmesi, iklim eylemi olmak üzere dokuz adet temel politika alanı belirlenmiştir.

Bu geçişin adil ve kapsayıcı olabilmesi amacıyla, AB, Adil Geçiş Mekanizmasını geliştirmiş olup yeşil ekonomiye geçişten en çok etkilenen paydaşlara finansal ve teknik destek sağlamayı öngörmektedir. Bu kapsamda 2021 ve 2027 yılları arasında en az 100 milyar Avro’nun bu geçişten en çok etkilenen bölgelere dağıtılmasına destek olacaktır.

Avrupa Yeşil Mutabakatı Yatırım Planı

Avrupa Yeşil Mutabakatı Yatırım Planı, iklime zararsız, yeşil, rekabetçi ve kapsayıcı bir ekonomiye geçiş için gerekli kamu ve özel yatırımlarını teşvik edici bir çerçeve sağlayacaktır. Söz konusu plan, üç temel boyuttan oluşmaktadır:

  1. Finansman: Önümüzdeki 10 yıl içerisinde, sürdürülebilir yatırımların desteklenmesi için en az 1 trilyon Avro finansman sağlanacaktır. Bu kapsamda Avrupa Yatırım Bankası, önemli bir rol üstlenecektir.
  2. Fırsat yaratma: Kamu ve özel yatırımlarının yaratılması ve yeniden yönlendirilmesi için teşvik sağlanacaktır. AB, finansal sistemin merkezine sürdürülebilir finansı yerleştirerek yatırımcılara bu yönde araçlar sağlayacaktır. Ayrıca, kamu otoritelerince de sürdürülebilir yatırıma olanak yaratmak amacıyla yeşil bütçelemeyi ve satın almayı teşvik edecek ve geçiş bölgelerine özgü devlet yardımlarının onaylanması prosedürlerinin uygulanması için yöntemler geliştirecektir.
  3. Uygulama desteği: Komisyon, sürdürülebilir projelere ilişkin olarak kamu otoritelerine ve proje geliştirenlere planlama, tasarlama ve uygulama desteği sağlayacaktır.